Gids · Artikel · Nederland

Zwanger worden als lesbisch stel: twee moeders met een bekende donor

Jullie zijn een lesbisch stel, of twee moeders in wording, en overwegen een bekende spermadonor. Vaak omdat jullie kind later mag weten van wie het afstamt, of omdat jullie zelf willen kiezen wie jullie vertrouwen. Dat is een mooie wens. Juridisch loopt deze route in Nederland anders dan bij een onbekende donor via de kliniek.

Dit artikel zet de hoofdlijnen rustig op een rij: duomoederschap, erkenning bij de gemeente en gezag. Het is geen juridisch of medisch advies. Jullie situatie kan afwijken — praat tijdig met een advocaat familierecht en met jullie gemeente.

1. Automatisch duomoederschap geldt niet bij een bekende donor

In Nederland kun je als duomoeder in sommige situaties automatisch juridisch ouder worden bij de geboorte. Daarvoor moeten jullie in ieder geval getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, én moet sprake zijn van een onbekende donor — typisch via een kliniek. Bij de geboorteaangifte moet je dat aantonen, meestal met een verklaring over de donorgegevens.

Is de donor bij jullie bekend — een man die jullie zelf hebben ontmoet, een vriend of iemand van een platform zoals BloeiWens — dan word je als duomoeder niet automatisch juridisch ouder. Ook niet als jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben. Dat is het punt dat veel stellen pas laat ontdekken.

Zelfs als jullie later via een kliniek insemineren met diezelfde bekende donor, blijft hij juridisch een bekende donor. De automatische route is dan in beginsel nog steeds niet van toepassing. Laat een kliniek of jurist dit voor jullie route bevestigen; beloof hier geen bepaald resultaat.

2. Erkenning bij de gemeente

De gebruikelijke weg is dat de duomoeder het kind erkent bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente. Dat kan vaak al vóór de geboorte. Ben je dan de erkennende ouder, dan ben je vanaf de geboorte juridisch ouder. Jullie regelen daarbij meestal ook de geslachtsnaam van het kind. Beide vrouwen moeten daarvoor in de regel aanwezig zijn.

Erkenning kan alleen als er nog geen tweede juridische ouder is. Als de donor het kind eerder erkent, kan de duomoeder dat in beginsel niet meer doen: een kind heeft in Nederland maximaal twee juridische ouders. Daarom is het belangrijk om dit tijdig, en bij voorkeur schriftelijk, met de donor te bespreken — en de erkenning niet uit te stellen tot ná de geboorte zonder plan.

Een andere route is adoptie (partneradoptie). Die is zwaarder en duurt langer. Of erkenning of adoptie in jullie geval past, is iets voor een advocaat familierecht, niet voor een website.

3. Gezag: getrouwd, niet getrouwd, en wat deelgezag níet is

Juridisch ouderschap en ouderlijk gezag zijn niet hetzelfde. Ouderschap gaat onder meer over afstamming, naam en erfrecht. Gezag gaat over de beslissingen in de opvoeding.

• Zijn jullie getrouwd of geregistreerd partners en is de duomoeder juridisch ouder, dan hebben jullie in beginsel automatisch gezamenlijk gezag.
• Zijn jullie niet getrouwd en erkent de duomoeder het kind, dan krijgt zij sinds 1 januari 2023 in beginsel ook automatisch gezamenlijk gezag. Er zijn wettelijke uitzonderingen. Vraag bij de gemeente of een jurist na of dat in jullie geval zo is.

Je komt soms de term deelgezag tegen: een voorgestelde extra vorm van gezag voor iemand die nauw bij een kind betrokken is, zonder volledig juridisch ouder te worden. Dat is geen geldend recht. Het kabinet heeft in maart 2026 laten weten het wetsvoorstel niet verder in procedure te brengen. Plan daar dus niet op, en reken er niet op als oplossing voor de rol van een donor of een extra opvoeder.

4. Wat betekent dit voor de bekende donor?

Een bekende donor wordt niet automatisch juridisch vader alleen omdat zijn zaad is gebruikt. Hij kan wél het kind erkennen, als de geboortemoeder daarmee instemt — en in sommige situaties later een procedure starten, bijvoorbeeld over erkenning of omgang. Of dat lukt, hangt sterk van de feiten af; biologische verwantschap alleen is daarvoor niet genoeg, maar sluit ook niets bij voorbaat uit.

Een donorovereenkomst helpt om intenties vast te leggen: de donor wordt geen ouder, de duomoeder wel, wel of geen contact later. Dat is waardevol. Het kan alleen niet alles uitsluiten. Afspraken over afstamming, gezag of omgang wijken soms voor de wet of voor het belang van het kind. Laat de tekst nakijken door een advocaat. Een uitleg over de donorovereenkomst en een gratis voorbeeld vind je bij ons.

Let op: regels die voor kliniekdonatie gelden — zoals het donorregister en het wettelijk maximum van twaalf gezinnen per donor — gelden niet automatisch voor een private, bekende donor. Spreek zelf af hoeveel gezinnen hij al heeft geholpen, en hoe jullie kind later te weten kan komen wie hij is.

5. Woon je in Vlaanderen?

In België gelden andere regels, onder meer over meemoederschap en over donatie via een fertiliteitscentrum of thuis. Lees daarvoor bekende donor zoeken in Vlaanderen en win advies in bij een Belgische advocaat of notaris. Dit artikel gaat over Nederlands recht.

6. Een rustige volgorde

1. Wordt het een bekende donor, en welke rol zien jullie alle drie voor later?
2. Kennismaken in rust: eerst schrijven, dan bellen, dan een publieke ontmoeting. Zie veilig een bekende donor ontmoeten en vragen voor het eerste gesprek.
3. Schriftelijke afspraken, recente testen, en een gesprek met een advocaat familierecht — bij voorkeur vóór een eerste poging.
4. Bel de gemeente op tijd over erkenning vóór de geboorte, documenten en naamskeuze.

← Terug naar de gids · Solo stappenplan · Donorovereenkomst

Stand: november 2026. BloeiWens is een matchplatform, geen kliniek en geen advocatenkantoor. Deze informatie is algemeen en geen juridisch of medisch advies. Voor jullie situatie raadpleeg je een advocaat familierecht, de gemeente of een fertiliteitskliniek.